13. dec, 2013

Sic transit gloria mundi

“Twintig eeuwen kijken op u neer”, of iets van die strekking, zei Napoleon tegen zijn soldaten bij de piramiden van Egypte. Een dergelijk gevoel bekroop mij toen ik vorige week in Londen de Tower bezocht.
Bijna 1000 jaar geleden werd met de bouw van dit reusachtige kasteel begonnen door Willem de Veroveraar. Zijn opvolgers bouwden gestaag verder tot het in de tijd van de Tudors zo’n beetje zijn huidige vorm had aangenomen.
Met de Thames Cruise voeren we over het water langs Traitors Gate (als je daardoor het kasteel binnenkwam, was je toekomst erg onzeker). We gingen aan land en konden toen het hele complex overzien. Het is bijna een kleine stad – een stad in een stad. Het was voor ons al erg indrukwekkend, en hoe moet dat niet geweest zijn toen er nog geen grote gebouwen en wolkenkrabbers in de nabijheid stonden? Het moest de macht van de Engelse koning symboliseren – en ik heb het vermoeden dat die opzet zeer geslaagd was.
De hoofdpoort, de Bloody Tower, de resten van het koninklijk paleis – we hebben alles bezocht.
We werden even stil bij het glazen monument op het grasveldje waar de drie koninginnen Anne Boleyn, Catherine Howard en Jane Grey zijn onthoofd – de geschiedenis werd hier wel heel erg levend. In het naastgelegen kerkje zijn ze bijgezet.

In de White Tower vind je de harnassen van de koningen en die van hun paard. De “officiële” zwaarden van alle koningen vanaf George I worden tentoongesteld. Als contrast kun je ook nog een middeleeuws toilet bekijken.
Daarna de kroonjuwelen, een mooie en historisch verantwoorde tentoonstelling. De ronde begint met de mystiek van de middeleeuwse kroning en voert ons zo verder tot de kroning van Elizabeth II. Met één ruwe onderbreking: halverwege de 17e eeuw werd Karel I onthoofd en werden bijna alle toenmalige kroonjuwelen op last van Oliver Cromwell vernietigd. “Sic transit gloria mundi”: zo vergaat de wereldse roem. Of, in de woorden van Prediker: alles is ijdelheid. Met die ingebouwde onderbreking laat de expositie (bedoeld of onbedoeld) zien, dat alles relatief is. Al die kronen en scepters, al dat goud, al die diamanten, robijnen en saffieren slaan de plank mis als ze bedoeld zijn om je onder de indruk te brengen. Het is te veel. Het is prachtig, en ik begrijp volkomen waar het voor staat, maar voor mij is het leeg. Pump and circumstance. IJdelheid.