17. apr, 2015

D-day en de Canadezen

Het is 2015 en bijna dagelijks vertellen de media ons erover: het is dit jaar 75 jaar geleden dat de Duitsers ons land binnenvielen, en 70 jaar na de bevrijding.

In april 1945 werden het oosten en noorden van Nederland bevrijd. Dat wordt nu bijna dagelijks herdacht in veel dorpen en steden in Gelderland, Overijssel en de noordelijke provincies. Bij die herdenkingen speelt Canada een prominente rol: de Canadezen waren in 1945 voor ons de bevrijders. In het centrum van mijn geboortestad Almelo staat sinds 1951 het Bevrijdingsmonument. Het is een soort gestileerde fakkel en wordt lokaal aangeduid als “het monument voor de Canadezen”. De Canadese soldaten kwamen op 5 april 1945 met hun tanks de stad binnen rijden. Eindelijk was het D-day voor Almelo.

Waarom de Canadezen? Eén oorzaak was de snelheid waarmee de Russen op dat moment Berlijn naderden. De Amerikanen en de Britten hadden nog een belangrijke rol gespeeld bij de bevrijding van het zuiden van Nederland, maar haakten af toen de rest van het land aan de beurt was. De geallieerde leiders, Winston Churchill vooraan, wilden koste wat het kost verhinderen dat de Sovjet-Unie grote delen van Duitsland zouden bezetten. De Amerikaanse, Britse en Franse legers togen oostwaarts en lieten Nederland aan de Canadezen over.

Het lijkt een beetje op het einde van een samenwerking die op 6 juni 1944 begon. Op die dag landden de geallieerde legers gezamenlijk in Normandië. Op Omaha Beach en Utah Beach gingen de Amerikanen aan land, op Sword Beach en Gold Beach de Britten, en op Juno Beach de Britten en Canadezen gezamenlijk, onder Canadees bevel.

De soldaten, die op Juno Beach landden, werden geconfronteerd met 20 zware en middelzware geschutsbatterijen. Er waren machinegeweernesten, bunkers en andere betonnen versterkingen, en een hoge zeemuur. Van deze soldaten verloor in die eerste aanvalsgolf 50% het leven, het hoogste percentage van alle stranden, met uitzondering van Omaha Beach.
Ondanks al die tegenstand slaagden de Canadezen en Britten er in om het strand achter zich te laten en de opmars landinwaarts te beginnen. De enige geallieerde eenheid die op 6 juni de gestelde doelen voor de dag haalden was een Canadees regiment en in de avond waren er 14.000 Canadezen aan land gegaan, en waren ze verder in Frankrijk doorgedrongen dan welke andere geallieerde eenheid ook.

De Canadese oorlogsbijdrage was onevenredig groot en wellicht minder bekend dan zij verdient. In Hongkong vochten ze tegen de Japanners en in Italië tegen de Duitsers en Italianen. Samen met de Britten en Amerikanen drongen de Canadese troepen diep Europa in. Zo kwam uiteindelijk hun bijdrage aan de bevrijding van Nederland tot stand. Als dank hiervoor stuurt Nederland tot op de dag van vandaag ieder jaar 10.000 tulpenbollen naar Canada en wordt ter viering hiervan in Ottawa het jaarlijkse Tulpenfestival gehouden.

In 2005 bezochten wij met de jongens (toen 9 en 7 jaar) de Normandische kust. We waren, onder meer, op de Amerikaanse Oorlogsbegraafplaats bij Omaha Beach. Die ligt in een prachtig, heel goed onderhouden park boven het strand en maakte zowel op ons als op de jongens een enorme indruk. Toen ik daar stond, was ik ineens weer even dat kleine jongetje, dat voor het eerst op de Canadese Oorlogsbegraafplaats op de Holterberg stond. Witte grafstenen voor zover je kon kijken, tegen een achtergrond van bomen. Het was een overweldigende ervaring. In Normandië was dat hetzelfde, en ik merkte dat het voor de jongens ook zo was. Het is emotioneel, en wat je voelt is niet gemakkelijk onder woorden te brengen. Wat je wel weet, is dat het noodzakelijk is om daar zeker één keer in je leven te staan.