26. sep, 2016

Het boekenstadje

Toen ik een poosje geleden aan verschillende mensen vertelde, dat wij naar Bredevoort zouden gaan, had de meerderheid daar nog nooit van gehoord. Een paar anderen veronderstelden (terecht) dat het in de Achterhoek lag en een enkeling zei: “O ja, het boekenstadje!”

Bredevoort is inderdaad redelijk onbekend (het telt niet meer dan 1.400 inwoners), het ligt tussen Aalten en Winterswijk, bijna tegen de Duitse grens aan, en het ontleent de meeste bekendheid aan de boekenmarkt en het grote aantal boekwinkeltjes.

Bredevoort is echter meer dan alleen dat, en ik kwam er achter dat het niet alleen belangwekkend is door zijn (inderdaad aantrekkelijke en gezellige) boekenmarkt. Het stadje heeft ook een verleden! Daarvoor moeten we echter wel een eind terug in de tijd.

Ergens in de middeleeuwen liep er een weg vanuit het huidige Gelderland naar de stad Münster. Langs deze weg ontstond een nederzetting en werd een burcht gebouwd. De vroegst bekende schriftelijke vermelding van Bredevoort dateert uit 1188 en rond 1388 kreeg Bredevoort stadsrechten van Otto I van Gelre.

De Tachtigjarige Oorlog begon voor Bredevoort met de inname ervan door een geuzenleger. De geuzen vluchtten echter toen er een groot Spaans leger in aantocht was. Bredevoort werd daarna bezet door een Spaans garnizoen. Militair en historisch van groot belang was het Beleg van Bredevoort in 1597. Het beleg begon op 1 oktober en op 9 oktober werd de vesting weer ingenomen door het Staatse leger onder leiding van prins Maurits. De stad werd geplunderd en in brand gestoken, maar dat schijnt een ongelukje geweest te zijn. Helaas is daardoor de laatgotische Sint-Joriskerk uit 1316 volledig afgebrand. De kerk werd daarna weer opgebouwd als protestantse kerk en is nog steeds een bezienswaardigheid in het stadje. Ook werd Bredevoort toen voorzien van moderne vestingwerken. De poging van de Spanjaarden om in 1606 Bredevoort te heroveren kon dan ook met succes verhinderd worden door Frederik Hendrik.
De Staten van Gelre deden overigens in 1697 de heerlijkheid Bredevoort cadeau aan koning-stadhouder Willem III. Een van de titels van koning Willem-Alexander is daardoor nog steeds Heer van Bredevoort.

Toen in 1755 het garnizoen vertrok, bleek dat de inwoners van Bredevoort sterk afhankelijk waren geraakt van de inkomsten die het stadje genoot als garnizoensstad. Er werd na het vertrek van het garnizoen niet langer geld verdiend aan de soldaten. Veel bedrijven moesten hun deuren sluiten. Pas tegen het einde van de 19e eeuw kwam er weer een stijgende lijn in de nijverheid met de opkomst van de textielindustrie, die echter in de loop van de 20ste eeuw weer verdween. Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog bracht nog meer achteruitgang teweeg.

Bredevoort zat dus in een neerwaartse spiraal. Dit ging een aantal inwoners aan het hart en zij deden hun best om het tij te keren. Toen in 1986 de plaats tot beschermd stadsgezicht werd uitgeroepen, kon een eind worden gemaakt aan de sloop van monumentale panden. Vervolgens werden initiatieven ontplooid om het stadje weer aantrekkelijk te maken. In 1993 startte men met het project Bredevoort Boekenstad met als doel de leefbaarheid van de historische kern van Bredevoort te herstellen.

Wij vonden Bredevoort een heel aardig stadje. Ik heb er een paar mooie foto’s kunnen maken van (onder meer) de Sint Joriskerk, de molen en wat oude huizen. En voor boekenliefhebbers is een bezoek aan het stadje zeker aan te raden! Wij hebben er in elk geval een paar mooie boeken op de kop weten te tikken.