10. aug, 2017

Het koninkrijk Majorca

In mijn vakantieblog “Een behulpzame Fransman” beschreef ik onze speurtocht naar het “Paleis van de koningen van Majorca” in Perpignan. Dat bracht mij ertoe om eens wat te gaan grasduinen in de geschiedenis van Perpignan èn van dat koninkrijk Majorca.

Perpignan ligt in het Franse gedeelte van Catalonië en ontstond rond het begin van de 10e eeuw. De stad werd al snel de hoofdstad van het graafschap Roussillon. In de 12e eeuw kwam het gebied van het graafschap aan de graaf van Barcelona, en in de 13e eeuw zag de koning van Frankrijk formeel af van zijn aanspraken op Roussillon. Op dat moment was er al sprake van het koninkrijk Majorca.

Wij kennen Majorca (Mallorca) hoofdzakelijk als Spaans vakantieoord in de Middellandse Zee, in de zomermaanden (en daar buiten) voor een groot deel bevolkt door onze oosterburen. Toch had ik al eerder gezien dat het kennelijk ooit een zelfstandig koninkrijk was: in Collioure zagen wij het “Chateau Royal”, dat ook toegeschreven wordt aan de koningen van Majorca.

In 1229 werd het koninkrijk Majorca gesticht door Jaume I. Het koninkrijk bestond onder meer uit de Balearen (Majorca, Menorca, Ibiza en Formentera) en Roussillon, en reikte in het noorden tot Montpellier. Jaume maakte van Perpignan de hoofdstad van het grondgebied op het vasteland.  Deze periode wordt beschouwd als de Gouden Eeuw van Perpignan. De stad bloeide als centrum van lakenindustrie, leerbewerking en goudsmederij. Het paleis in het midden van de stad stamt ook uit die tijd. Jaume II begon met de bouw ervan  op de heuvel Puig del Rey.

In 1344, veertig jaar na de oplevering van het paleis, kwam er na 115 jaar een einde aan het koninkrijk Majorca.  Jaume III werd afgezet door Pedro IV van Aragon. Perpignan werd opnieuw een deel van het graafschap Barcelona, later bekend als het Vorstendom Catalonië.

De daaropvolgende periode werd gekenmerkt door getouwtrek door Frankrijk en Spanje (als rechtsopvolger van Aragon) die elkaar het gebied en de welvarende stad Perpignan betwistten. Dat ging uiteraard met het nodige geweld gepaard: de stad is er niet ongeschonden vanaf gekomen.
Perpignan bleef echter deel uitmaken van Aragon (later Spanje) en dat duurde een hele tijd.
In de 17e eeuw echter liet de Franse koning Lodewijk XIV, in zijn streven naar veilige en “natuurlijke” grenzen (waar onze voorouders in de Nederlanden later ook nog veel last van hebben gehad), zijn oog vallen op de Roussillon. In 1659, na de Frans-Spaanse Oorlog, die eindigde met het Verdrag van de Pyreneeën, werd Perpignan Frans grondgebied.

De nieuwe koning, Lodewijk de veertiende, begon meteen met het aanleggen van de nu nog bestaande vestingwerken rond het paleis. Maar verder zijn de invloeden van wat we nu de Catalaanse cultuur noemen, die in de tijd van de graven van Barcelona en de koningen van Majorca ontstond, nog overal in Perpignan te zien. Ook nu heeft Perpignan meer van een Catalaanse stad dan van een Franse. De gebouwen in het oude centrum hebben een kenmerkende architectuur, die doet denken aan de oude wijken van Barcelona. De straatnamen zijn Catalaans en overal zie je de rode en gele strepen van de Catalaanse vlag. Het Majorca van nu is een eiland in zee, maar de glorie van het oude koninkrijk Majorca is nog steeds zichtbaar in Perpignan.

P.S. Foto’s van Perpignan en het paleis zijn hier te zien